Dutkamuša diehtosuodjealmmuhus 2020

Diehtu dutkamuššii oassálastiide

EU:a almmolaš diehtosuodjeásahus, 12–14 artihkkal.

Dán čilgehusas govvidat, mo du ja mánát persondieđuid gieđahallat njuoratmánnábearrašiid dearvvašvuođa, buresbirgejumi ja bálvalusaid guoskevaš FinMánát (FinLapset)-duitkamušas. Vuolggasajis dutkamuššii oassálastin lea eaktodáhtolaš. Dutnje eaige du bearrašii eai čuoza makkárge negatiivva čuovvumušat, jus it oassálaste dutkamuššii dahje gaskkalduhtát oassálastima dutkamuššii. Jus gaskkalduhtát oassálastima dutkamuššii, ovdal gaskkalduhttima čoaggán materiála sáhttá goittotge ávkkástallat dutkamušas. Dán čilgehusa čuoggás 17 muitalat dárkileappot, makkár vuoigatvuođat dus ja du bearrašis leat ja mo sáhtát váikkuhit du ja mánát dieđuid gieđahallamii.

1. Dutkamuša registtardoalli

Dearvvašvuođa ja buresbirgejumi lágádus
PB 30
00271 Helsinki
tel. 029 524 6000

Oktavuođaolbmot dutkamuša guoskevaš áššiin:

Namma: Reija Klemetti
Telefonmmir: 029 524 7265
Šleađgapoastačujuhus: reija.klemetti(at)thl.fi

Namma: Maaret Vuorenmaa
Telefonnummir: 029 5247008
Šleađgapoastačujuhus: maaret.vuorenmaa(at)thl.fi.

2. Govvádus dutkanfidnus ja persondieđuid gieđahallama ulbmil

Dán FinMánát (FinLapset)-dutkamuša mihttomearrin lea čuovvut unna mánáid ja sin bearrašiid buresbirgejumi, dearvvašvuođa ja bálvalanvásáhusaid. Dutkamuša čuozáhatjoavku lea sulaid 3-6 mánu ahkásaš njuoratmánát ja sin bearrašat Suomas. Dieđut čoggojuvvojit jearahallanskoviiguin mánáid goappat vánhemiin, Kanta-dieđuin ja registaris. Dutkamuša bohtosat almmustahttojuvvojit THL:a neahttabálvalusas, statistihkkaraporttain ja dieđalaš almmustahttimiin. Ovttaskas olbmuid ii sáhte identifiseret boađusraporttain. Dutkamušdiehtu ávkkástallo mánnábearrašiid bálvalusaid ovddideamis, guvllolaš ja riikkaviidosaš mearrádusdahkamis sihke sosiála- ja dearvvašvuođapolitihka árvvoštallamis ja plánemis. Lassidiehtu dutkamušas čujuhusas
FinLapset

Dearvvašvuođa ja buresbirgejumi lágádusas lea dutkanlágádussan vejolašvuohta bivdit dán dutkamuššii laktásan dearvvašvuođa ja buresbirgejumi guoskevaš registtardieđuid sierra virgeoapmahaččaid ja dearvvašvuođafuolahusa ovttadagaid bajásdoallan registariin registtardoalli lobiin. Registtardieđuid geavahit dušše dutkandárkkuhusaide. Registtardieđuid geavahemiin figgat geahpedit vástideaddjái čuohcán losádusa, go registaris lean dieđuin ii dárbbaš jearrat vástideaddjis njuolga.

Persondieđut čoggojuvvojit Digi- ja álbmotdiehtovuogádaga (ovddeš Álbmotdiehtoregisttar) diehtovuogádagain (Čujuhusgáldu: Álbmotdiehtovuogádat, Digi- ja álbmotdiehtodoaimmahat PB 123 00541 HELSSET). Telefonnummirat čoggojuvvojit ProFinder (ovddeš LeadCloud) diehtovuogádagain. Persondieđuid ja telefonnummiriid geavahat dušše dutkamii oaivvilduvvon olbmuid oktavuođaváldimii ja ovdalis máinnašuvvon registtardieđuid ovttastahttimii dutkojuvvon olbmo addán jearaldatvástádusaide. Dan maŋŋá go materiála lea ovttastahtton Kantas ja registaris ožžojuvvon dihtui de njuolggo dovddaldatdieđut jávkaduvvojit dutkanmateriálas.

Persondieđuin ja čoggojuvvon dutkanmateriálas vástida Dearvvašvuođa ja buresbirgejumi lágádus, mii virgeoapmahažžan seailluha ja gieđahallá dieđuid luohttámuša suollemassandoallama ja diehtosuodjeláhkaásaheami čuovvumiin. Buot dieđuidat gieđahallan olbmuin lea jávohisvuođageatnegasvuohta.

3. Dutkamuša vásttolaš jođiheaddji das vástidan joavku

Dutkamuša vásttolaš jođiheaddjin doaibmá Reija Klemetti.
Čujuhus: PB 30, 00271 Helsset
Telefonnummir: 029 524 6000 (telefonguovddáš)
Šleađgapoastačujuhus: [email protected]

4. THL:a diehtosuodjevástideaddji oktavuođadieđut

tietosuoja(at)thl.fi

5. Dutkamuša čađaheaddjit

Dutkamuša čađaha THL:a Buresbirgejupme-ossodaga Mánáid, nuoraid ja bearrašiid -ovttadat

6. Dutkamuša namma, luondu ja bistin

Dutkamuša namma: FinMánát (FinLapset)-dutkamuš – riikkaviidosašnjuoratmánnábearrašiid dutkamuš jagi 2020.

• Geardedutkamuš
• Čuovvundutkamuš

Dutkamuša vástideaddjiin čoggojuvvon diehtu čoggojuvvo dušše oktii, muhto persondieđut, čoggon materiála dasa gullevaš registtardieđut seailluhuvvojit ja ávkkástallojuvvojit máŋggaid jagiid dieđučoaggima maŋŋá. Dát dahká vejolažžan ovdamearkan dutkanmateriála registtarčuovvuma. Persondieđut gieđahallojit dušše beare dutkanatnui laktojuvvon registariid ovttastahttimiin. Dutkamuša registtarčuovvunmuttu árvvoštallat bistit guokte jagi ja registtardieđuid boahtit dárbbu mielde beaivádit čuovvunmuttu áigge. Čuovvunmuttu maŋŋá dovddaldatdieđut nuppástuhttojuvvojit dakkár hápmái, ahte dieđu čuozáhaga ii sáhte šat identifiseret.

7. Persondieđuid gieđahallama vuoigatvuođaágga

Persondieđuid gieđahallama ágga lea EU:a almmolaš diehtosuodjeásahusa 6 artihkkala 1 čuoggá mielde čuovvovaš:
Lágasásahuvvon geatnegasvuođa čuovvun (diehtosuodjeásahusa 6 artihkkala 1 čuoggá cvuollečuokkis).

8. Hearkkeslunddot persondieđut

Dutkamušas gieđahallat čuovvovaš hearkkeslunddot persondieđuid:

• Dearvvašvuođadieđut
• Rássa ja etnalaš duogáš.

Hearkkeslunddot dieđuid gieđahallama vuođđun lea čuovvovaš diehtosuodjeásahusa 9 artihkkala 2 čuoggá dahje diehtosuodjelága 6 §:a čuvvon sierraeaktu:
Gieđahallamis lea ásahuvvonlágas ja dat čuovvu njuolgga registtardoallái ásahuvvon doaimmas

9. Maid persondieđuid dutkamušmateriála sisttisdoallá

Olbmo identifiserendieđut: 3-6 mánu ahkásaš máná persondovddaldat, vánhema namma, oktavuođadieđut, sohkabealli.

Dutkanmateriálas čoggojuvvon dieđut: buresbirgejupme- ja dearvvašvuođadieđut ja bálvalanvásáhusat.

Registariin čoggojuvvon dieđut:

Riegádan mánáid registtar (máná sohkabealli, riegádandeaddu ja –guhkkodat, dieđut máná veadjimis riegádeami maŋŋá, diagnosain ja máná ožžon biepmus 7 jándora rádjai, dieđut eatni áhpehisvuođa áigge veadjimis, diagnosain, čuovvumiin sihke riegádahttimis ja veadjimis riegádahttima maŋŋá).

Digi- ja álbmotdiehtodoaimmahat (ovddeš Álbmotdiehtoregisttar) (njuoratmáná persondovddaldat ja máŋggaohkeáhpehisvuođain njuoratmáná ortnetbustávva, vánhema oktavuođadieđut, riegádanjahki ja – stáhta, sohkabealle, siviilaseahtu ja eatnigiella).

Dearvvašvuođafuolahusa dikšunalmmuhusregistarat (dieđut máná buohcceviesso- ja rabasdearvvašvuođafuolahusa galledemiin ja diagnosain).

Áel mieđihan dikšundoarjja-, dálkkasoastin- ja dálkkasbuhtadusdieđut ja máná dihtii mieđihuvvon bearašfriddjavuođat.

Kanta-dieđut: mánnái čoggon merkemat Kantai (diagnosat ja doaibmabijut)

10. Makkár gálduin persondieđut čoggojuvvojit

Persondieđut čoggojuvvojit Digi- ja álbmotdiehtovuogádaga (ovddeš Álbmotdiehtoregisttar) diehtovuogádagain (Čujuhusgáldu: Álbmotdiehtovuogádat, Digi- ja álbmotdiehtodoaimmahat PB 123 00541 HELSSET). Telefonnummirat čoggojuvvojit ProFinder (ovddeš LeadCloud) diehtovuogádagain.

11. Dieđuid sirdin dahje luobaheapmi dutkanjoavkku olggobeallái

Persondieđut eai luobahuvvo dahje sirdojuvvo njuolggaduslaččat dutkanjoavkku olggobeallái. Čohkkejuvvon dutkanmateriála, mas persondieđut leat jávkaduvvon, sáhttá luobahit dutkandárkkuhusaide dutkanplána ja dohkkehuvvon geavahanlohpeohcamuša čájeheami maŋŋá.

12. Dieđut eai sirdojuvvo dahje luobahuvvo EU:a dahje Eurohpá ekonomiijaguovllu olggobeallái

13. Dutkamušas ii dahko automatiserejuvvon mearrádusdahkan

14. Persondieđuid suddjema prinsihpat

Dieđuid galgá doallat suollemassan.

Diehtovuogádagain gieđahallojuvvon dieđut suddjejuvvojit čuovvovaččat:

• geavaheaddjidovddaldat
• Geavaheami registreren
• suollemassátni
• Johtima bearráigeahčču

Njuolggo dovddaldatdieđuid gieđahallan:
Njuolggo dovddaldatdieđut jávkaduvvojit analyserenmuttus.

15. Persondieđuid gieđahallan dutkamuša nohkama maŋŋá

Dutkamušregisttar arkiverejuvvo: almmá dovddaldatdieđuid Riikkaarkiivii doaisttážii bissovaččat.

16. Registrerejuvvon olbmo vuoigatvuođat ja daid vejolaš ráddjen

Diehtosuodjeláhkaásaheapmi dáhkida dutkama vuollásaš olbmui dihto vuoigatvuođaid, maiguin dutkojuvvon sáhttá sihkkarastit vuođđovuoigatvuođaide gullevaš priváhta suoji ollašuvvama. Jus dutkojuvvon háliida geavahit rievttis, váldde oktavuođa kirjaamo(at)thl.fi.

Vuoigatvuohta beassat dieđuide (diehtosuodjeásahusa 15 artihkal)

Dus lea vuoigatvuohta oažžut dieđu das, gieđahallojitgo su persondieđut dutkamušas ja maid persondieđuid dutkamušas gieđahallet. Sáhtát maiddái háliidettiin bivdit kopiija gieđahallama vuollásaš persondieđuin.

Vuoigatvuohta dieđuid vuigemii (diehtosuodjeásahusa 16 artihkal)

Jus gieđahallama vuollásaš persondieđuin leat váilevuođat dahje feaillat, dus lea riekti bivdit daid vuigema ja dievasmahttima.

Vuoigatvuohta dieđuid jávkadeapmái (diehtosuodjeásahusa 17 artihkal)

Dus lea riekti gáibidit dieđuidat jávkadeami čuovvovaš dáhpáhusain:

• persondieđuid ii dárbbaš šat daidda ulbmiliidda, maid várás dat čoggojuvvojedje dahje maid várás daid muđuid gieđahalle
• biehttalat miehtama, masa gieđahallan lea vuođđuduvvan, iige gieđahallamii leat eará lágalaš ágga
• vuostálasttát gieđahallama iige gieđahallamii leat šat ákkastallojuvvon sivva
• persondieđuid leat gieđahallan lága vuostá; dahje
• persondieđuid galgá jávkadit uniovnna riektái dahje lahttostáhta láhkaásaheapmái vuođđuduvvan registtardoallái heivehuvvon lágasásahuvvon geatnegasvuođaid čuovvuma várás.

Vuoigatvuođain spiehkkaseapmi

Dán čuoggás 16 Mat vuoigatvuođat dus leat ja vuoigatvuođain spiehkkaseapmi govviduvvon vuoigatvuođain sáhttá spiehkkasit diehtosuoji guoskevaš láhkaásaheami čuvvon ákkain dan bokte, go vuoigatvuođat estet dieđalaš dahje historjjálaš dutkanulbmila dahje statistihkalaš ulbmila fáhtema dahje dahket dasa stuorra váttisvuođa. Dárbbu spiehkkasit vuoigatvuođain árvvoštallet álo dáhpáhusa bokte.

Váiddačujuhus

Dus lea vuoigatvuohta dahkat váidaga diehtosuodjeáittardeaddji doaimmahahkii, jus oainnát, ahte du persondieđuid gieđahallamis leat rihkkon diehtosuodjeláhkaásaheami mii lea fámus.

Oktavuođadieđut:

Diehtosuodjeáittardeaddji doaimmahat
Galledančujuhus: Ratapihantie 9, 6. grd, 00520 Helsinki
Poastačujuhus: PL 800, 00521 Helsinki
Telefonguovddáš: 029 56 66700
Fáksa: 029 56 66735
Šleađgapoasta: tietosuoja(at)om.fi.